De tekst van deze Snippet heb ik grotendeels ‘geleend’ van Nick Ortner van The Tapping Solution.
Hij legt namelijk prachtig uit wat er ’s nachts gebeurt als je niet kunt slapen. Ik heb het èn vertaald naar het Nederlands èn hier en daar aangepast.
Ook al weet je dat ik EFT/Tapping veel gebruik en het heel waardevol vind, vandaag wil ik je vooral laten zien wat er (on)bewust gebeurt in je lichaam wanneer je, net als ik, ’s nachts wakker ligt.
GESCHREVEN DOOR: Nick Ortner en aangepast door mij, Louise Tuijt
Je weet eigenlijk al hoe je moet slapen.
Je weet van verduisterende gordijnen. Magnesium. Geen schermen voor het slapengaan.
Je hebt het verzwaringsdeken geprobeerd. De white noise. Lavendelspray. Melatonine. Die meditatie-app die beloofde je “in een diepe slaap te begeleiden” terwijl jij daar lag met open ogen, een bonzend hart, je afvragend waarom het voor iedereen lijkt te werken, behalve voor jou.
Je hebt geen extra slaaptips nodig. Je zou er bijna een TED-talk over kunnen geven.
Dus waarom werkt niets echt?
De echte reden dat het tot nu toe niet werkt, is niet omdat jij iets verkeerd doet.
Het is omdat je probeert het verkeerde probleem op te lossen.
Aan de basis ligt dit: je zenuwstelsel voelt zich niet veilig genoeg om je te laten rusten.
En zolang je dat niet direct aanspreekt, zal niets anders echt helpen.
Dus hier zijn 5 mogelijke verklaringen voor wat er ’s nachts in je lichaam gebeurt.
En een kleine suggestie naar een oplossing aan het einde.
1. Er is een bewaker in je brein en hij draait de nachtdienst.
In zijn boek REWIRED introduceert Nick Ortner een personage genaamd Steve. Steve is je onbewuste beveiligingsmedewerker. Zijn enige taak is jou veilig houden — en hij neemt die taak heel serieus.
Hier is Steve’s logica: slapen betekent bewusteloosheid. Bewusteloosheid betekent kwetsbaarheid. En als er nog onverwerkte stress in je systeem zit — van vandaag, van deze week, van jaren geleden — dan besluit Steve dat bewusteloosheid niet veilig is. Dus houdt hij je wakker.
Steve is de reden dat je om 22.00 uur nog prima in slaap valt en vervolgens om 2.00 uur klaarwakker bent, met een bonzend hart. Dat is Steve die een veiligheidscheck uitvoert tijdens de natuurlijke cortisolpiek tussen 2 en 4 uur ’s nachts. Je lichaam maakt een normale hormonale shift door, maar Steve interpreteert dat als gevaar.
En ineens ben je wakker. Je gedachten schieten alle kanten op. Je denkt aan morgen. En je rekent uit hoeveel uur slaap je nog kunt krijgen als je nú weer in slaap valt.
Dit heet de 2 am night-loop. Het is geen slapeloosheid in de traditionele zin. Wat er gebeurt, is dat je cortisolritme botst met een overactief alarmsysteem. Het is een voorspelbare, neurologische reactie.
En het heeft niets te maken met je matras, supplementen of de temperatuur in je slaapkamer.
Het kan helpen om Steve zachtjes te laten weten dat je nu veilig bent… en dat hij de nacht vrij mag nemen.
2. Hoe harder je probeert te slapen, hoe wakkerder je wordt.
We kennen dit allemaal wel.
Die nachten waarop je echt móét slapen — voor een vroege afspraak, een vlucht, een belangrijke dag — zijn vaak de slechtste. Want juist het harder proberen is wat het slapen tegenhoudt.
Nick Ortner noemt dit de Quicksand Rule: als het om je zenuwstelsel gaat, hoe harder je vecht, hoe dieper je wegzakt.
Elke keer dat je op de klok kijkt en denkt: “als ik NU in slaap val, heb ik nog vijf uur,” ziet je zenuwstelsel dat als een alarmsignaal.
Elke keer dat je je ogen dichtknijpt en ontspanning probeert af te dwingen, voelt je lichaam de spanning en denkt: er is gevaar.
Elke keer dat je je hele slaap-toolbox afgaat (ademhaling, bodyscan, terugtellen, etc.) zeg je eigenlijk: dit is een noodsituatie, we moeten iets doen!
En je systeem reageert daarop. Het doet wat nodig is bij nood: alertheid. Adrenaline. Klaarwakker.
Zo kom je in die bekende staat terecht: moe, maar opgejaagd. Je lichaam verlangt naar rust — je ogen branden, je spieren doen pijn — maar je zenuwstelsel schakelt niet uit.
Je lichaam kiest helaas altijd eerst voor veiligheid, en pas daarna voor rust.
Dus wat je lichaam nodig heeft, is niet méér moeite.
Het heeft rust nodig.
Signalen die het brein laten weten dat er geen noodsituatie is. Dat er niets opgelost hoeft te worden.
3. Je bent vergeten hoe natuurlijk slapen voelt — en dat is de valkuil.
Iets waar weinig over wordt gepraat: een hele generatie is vergeten dat slapen eigenlijk moeiteloos hoort te gaan.
Nick noemt dit The Great Forgetting. Slecht slapen is zo normaal geworden dat wakker liggen om 2 uur ’s nachts bijna voelt als “zo is het leven nu eenmaal.” We hebben ons aangepast. Onze verwachtingen bijgesteld. We zijn gaan geloven dat we nu eenmaal “slechte slapers” zijn.
En hier wordt het interessant: je zenuwstelsel gaat daarin mee.
Het heeft een sterke voorkeur voor het bekende, zelfs als dat onprettig is.
Als je al jaren slecht slaapt, dan voelt slapeloosheid voor je systeem als “normaal”. Diepe, rustige slaap wordt het onbekende. En het onbekende voelt onveilig.
Dit noemen we de Familiarity Trap: de gevangenis die je zenuwstelsel creëert door het bekende te verkiezen boven het onbekende.
Van binnen voelt het veilig, omdat je weet wat je kunt verwachten.
De nachtelijke wakker-momenten. De vage ochtenden. De spanning op zondagavond.
En hoe vast het ook kan voelen… je zit niet echt vast.
Je lichaam is niet vergeten hoe het moet slapen.
Het herhaalt alleen al lange tijd hetzelfde beschermingspatroon.
4. Je slaapkamer is een biochemisch strijdveld geworden — en wilskracht wint daar niet.
Dit gebeurt er in je lichaam tijdens slapeloze nachten:
De Cortisol Conspiracy:
Als je niet kunt slapen, stijgt cortisol (het stresshormoon). Terwijl het ’s nachts juist laag hoort te zijn. Het is alsof je interne klok op een andere tijdzone staat.
De Melatonin Mutiny:
Je pijnappelklier zou melatonine moeten aanmaken wanneer het donker wordt. Maar als je zenuwstelsel in de beschermingsstand staat, wordt dat onderdrukt.
Steve heeft je natuurlijke slaapsysteem overgenomen.
De Temperature Tango:
Je lichaamstemperatuur moet dalen om te kunnen slapen. Maar stress houdt alles “aan”. Je bent als het ware te ‘opgeladen’ om te rusten.
De Brainwave Rebellion:
Voor slaap moeten je hersengolven vertragen. Maar angst houdt je in een snelle, alerte staat — alsof je een auto probeert te parkeren terwijl de motor op volle toeren draait.
Daarom werken die sprays, dekens en supplementen niet echt.
Ze pakken de oppervlakte aan.
Wilskracht en trucjes kunnen biochemie niet overrulen.
Je kunt jezelf niet simpelweg “ontspannen” tijdens een cortisolpiek.
5. Wat bereikt wél het deel van je brein waar slaaptips niet bij komen?
Bijna alle slaaptips richten zich op je denkende brein (de prefrontale cortex).
“Leg je telefoon weg.”
“Schrijf je gedachten op.”
“Denk anders over morgen.”
Allemaal logisch… maar dit probleem is niet logisch.
Om 2 uur ’s nachts is je denkende brein grotendeels offline.
De amygdala, je alarmsysteem, heeft het overgenomen.
En die reageert niet op woorden of logica.
Die reageert op fysieke signalen.
Wat je nodig hebt, is een tegen-signaal dat zegt: dit lichaam is veilig, hier en nu.
Je brein moet van een alerte staat naar een langzamere, diepere staat.
Slaaptips doen dat niet.
Jezelf vertellen dat je moet ontspannen ook niet.
Tapping kan daarbij helpen.
Het doorbreekt het patroon dat je brein in de alert-stand houdt en helpt het systeem om te vertragen.
Met tapping stuur je via de huid signalen die communiceren met de amygdala — het deel van je brein dat reageert op veiligheid.
De oplossing: Neurological Hygiene
In zijn boek REWIRED introduceert Nick Ortner het concept Neurological Hygiene: behandel je zenuwstelsel zoals je je tanden behandelt.
Je wacht niet tot je een gaatje hebt. Je poetst elke dag. Kleine, consistente acties voorkomen grotere problemen.
Hetzelfde geldt voor slaap.
Een korte tapping-sessie voor het slapengaan helpt je om de dag los te laten, je stressniveau te verlagen en je systeem te laten voelen dat het klaar is voor rust.
Na verloop van tijd leert je zenuwstelsel een nieuw patroon.
Langzaam herschrijft het zichzelf.
De Familiarity Trap — waarin slapeloosheid normaal voelde — verzacht.
Diepe slaap wordt minder vreemd. Minder spannend.
Je lichaam herinnert zich iets wat het niet kwijt was…
Dat rust veilig is.
Dat loslaten veilig is.
Dat de nacht niet bewaakt hoeft te worden.
Ik zal binnenkort een paar Tapping-video’s over slaap met je delen, maar je kunt natuurlijk ook zelf de Tapping Solution app bekijken (ik verdien er niets aan, hoor).
Herken je iets in deze uitleg?
Voor mij helpt deze uitleg absoluut en het zorgt ervoor dat ik me ’s nachts minder zorgen maak.
En ja… ik ben bereid om de Sleep Support Tapping Challenge een kans te geven.
