Overprikkeld zenuwstelsel? Waarom je altijd ‘aan’ blijft staan
Een van de opvallendste dingen aan moderne stress is dat veel vrouwen stress niet eens meer herkennen.
Omdat druk zijn normaal is geworden.
Een volle agenda is normaal.
Al lopend berichten beantwoorden is normaal.
Tijdens een meeting nadenken over wat er vanavond gegeten moet worden.
Ondertussen mentaal morgen voorbereiden.
Een podcast luisteren terwijl je de was opvouwt.
Berichten checken terwijl je zogenaamd uitrust.
Iemands verjaardag proberen te onthouden terwijl je een tandartsafspraak inplant.
Normaal.
Of in elk geval herkenbaar.
En precies dat maakt chronische stress zo lastig om te herkennen.
Want wat ons langzaam uitput is vaak niet één grote dramatische gebeurtenis.
Het is de eindeloze opeenstapeling van kleine activaties die je zenuwstelsel nooit echt de kans geven om tot rust te komen.
Niet omdat je iets verkeerd doet.
Maar omdat het moderne leven “altijd een beetje aan staan” heel normaal heeft gemaakt.
Stress gaat niet alleen over hoeveel je doet
Dit is een van de grootste misverstanden die ik zie.
Veel mensen denken dat stress simpelweg betekent dat je te veel te doen hebt.
En soms is dat natuurlijk ook zo.
Maar stress gaat net zo goed over input als over workload.
Hoeveel je hoofd verwerkt.
Hoeveel beslissingen je neemt.
Hoe vaak je aandacht wordt onderbroken.
Hoeveel emotionele signalen je onbewust oppikt.
Hoe vaak je lichaam zich al voorbereidt op het volgende terwijl het huidige nog niet eens klaar is.
Je kan technisch gezien een vrije middag hebben en je toch enorm gestrest voelen als je hoofd in voortdurende anticipatie blijft.
Rust is niet simpelweg de afwezigheid van werk.
Rust is de aanwezigheid van voldoende veiligheid zodat je zenuwstelsel kan ontspannen.
En dat is niet altijd hetzelfde.
Waarom sommige vrouwen altijd “aan” blijven staan
Hier wordt het interessanter.
Want bij veel vrouwen met wie ik werk, zit de stress niet alleen in de buitenwereld.
De stress is geïnternaliseerd.
Ze reageren niet alleen op het leven.
Ze anticiperen erop.
Managen het.
Denken drie stappen vooruit.
Zijn voortdurend aan het afstemmen.
Zorgzaam, verantwoordelijk, emotioneel intelligent en hoog-capabel zijn prachtige kwaliteiten.
Totdat ze ongemerkt veranderen in chronische alertheid.
Dat is geen kritiek.
Gewoon iets om eerlijk naar te kijken.
Want als je zenuwstelsel gewend is geraakt aan scannen, voorbereiden, onthouden, oplossen, aanpassen en emotionele ruimte houden voor anderen…
dan voelt stilzitten niet automatisch rustgevend.
Soms voelt het juist vreemd.
Of ongemakkelijk.
Misschien herken je dit:
"Ik ging eindelijk even zitten… en een uur later zat ik nog steeds te scrollen en voelde ik me eigenlijk nog vermoeider."
Overprikkeling hoeft niet luid te zijn
Bij overprikkeling denken we vaak aan chaos.
Lawaai.
Kinderen die schreeuwen.
Een druk vliegveld.
Een harde televisie.
Maar overprikkeling kan veel subtieler zijn.
Bijvoorbeeld:
- te veel open browser-tabbladen
- meldingen die de hele dag binnenkomen
- eindeloos kleine beslissingen nemen
- zonder pauze schakelen tussen werk en privé
- emotionele gesprekken blijven meedragen in je hoofd
- jezelf vergelijken op social media
- je verantwoordelijk voelen voor het welzijn van iedereen
- een achtergrondlaag van zorgen die nooit helemaal uitgaat
Los van elkaar lijken deze dingen misschien niet zo groot.
Samen creëren ze een zenuwstelsel dat nooit echt het signaal krijgt:
Je mag nu ontspannen.
Waarom ontspannen soms helemaal niet ontspannend voelt
Dit vinden veel vrouwen verwarrend.
Want ze proberen het echt.
Ze kijken een makkelijke romcom.
Liggen op de bank.
Nemen een bad.
Scrollen “even gedachteloos.”
En toch voelen ze zich niet echt opgeladen.
Dat komt omdat sommige activiteiten je hoofd afleiden zonder je zenuwstelsel te reguleren.
En dat zijn twee heel verschillende dingen.
Echte ontspanning vraagt vaak iets anders.
Iets zachters.
Minder prikkels.
Minder versnippering.
Meer aanwezigheid.
Dat betekent niet perfect mediteren op een bergtop.
Het kan heel simpel zijn:
- een rustige wandeling
- ademen zonder ondertussen nog iets anders te doen
- even in de zon zitten
- één ding tegelijk langzaam doen
- je telefoon een uur omgedraaid laten liggen
- je lichaam een echte pauze geven van binnenkomende informatie
Kleine dingen.
Maar verrassend krachtig.
Signalen van een overprikkeld zenuwstelsel
Als je zenuwstelsel te lang geactiveerd blijft, worden bepaalde signalen normaal.
Zoals:
- onrust voelen terwijl je moe bent
- concentratieproblemen
- onderbroken slaap
- spanning in je kaak
- sneller kortaf reageren
- emotioneel minder veerkrachtig voelen
- steeds prikkels nodig hebben
- stilte lastig vinden
- schuldgevoel hebben als je niets doet
Dit zijn geen persoonlijke tekortkomingen.
Vaak zijn het signalen van een systeem dat vergeten is hoe het moet zakken.
Een andere vraag die meer inzicht geeft
In plaats van jezelf af te vragen:
Hoe word ik minder gestrest?
kan je jezelf misschien beter vragen:
Wat houdt mijn systeem de hele dag een beetje geactiveerd?
Dat levert vaak veel meer inzicht op.
Want vaak is het niet één grote stressfactor.
Maar honderd kleine.
Herken je de signalen van een overprikkeld zenuwstelsel?
Als je lichaam zo gewend is geraakt aan “aan” staan dat echte rust bijna vreemd voelt
dan ben je niet de enige.
Misschien heb je gewoon een andere manier nodig om stress te begrijpen.
Ik heb een gratis Engelstalige gids gemaakt: The Stress Reset.
Een praktische resource die je helpt begrijpen wat stress in je lichaam doet en hoe je op een eenvoudige, praktische manier je zenuwstelsel kan helpen kalmeren.
Download hier gratis de Stress Reset
De verdieping hierop is mijn Engelstalige programma Stress Intelligence.
Wil je als eerste horen wanneer de deuren openen?
Aanmelden voor de wachtlijst
Soms ontstaat uitputting niet doordat je te veel doet.
Soms ontstaat het doordat je nooit echt uit staat.
Lees ook:
-> Waarom je lichaam gestrest voelt terwijl je leven er prima uitziet
-> De verborgen stress van degene zijn die alles regelt
-> Waarom stress je soms laat bevriezen in plaats van doorgaan
-> “De fawn response: stress die eruit ziet als people pleasing (gepubliceerd op 16 juni)
